Vaksina kundër Morbillit : Mbrojtja më e rëndësishme për fëmijën tuaj (Fruthit)

Vaksina kundër Morbillit : Mbrojtja më e rëndësishme për fëmijën tuaj (Fruthit)

Fruthi – i njohur në mjekësi si Morbilli – nuk është një sëmundje e thjeshtë e fëmijërisë. Është një nga viruset më ngjitëse dhe më të rrezikshme që njeh mjekësia. Vaksina kundër fruthit është e vetmja mbrojtje e sigurt dhe efektive kundër tij.

Çfarë është Fruthi?

Fruthi shkaktohet nga virusi Measles morbillivirus. Përhapet përmes ajrit, me kollë dhe teshtitje, dhe virusi mund të qëndrojë aktiv në ajër deri në 2 orë pasi personi i infektuar ka dalë nga dhoma.

Një person i infektuar infekton mesatarisht 12 deri në 18 persona të tjerë të pavaksinuar. Kjo e bën shumë më ngjitës se gripi apo COVID-19.

Shenjat klinike:
Temperatura shumë e lartë (deri 40.5°C), kollë e thatë, rrufë, konjuktivit (skuqje e syve), njolla të bardha në gojë (njollat e Koplikut) dhe skuqja karakteristike që fillon nga fytyra dhe përhapet në gjithë trupin.

Pse Fruthi është kaq i rrezikshëm?

Rreziku i fruthit nuk është skuqja, por komplikacionet:

  • 1 në 10 fëmijë zhvillon otit me rrezik për humbje dëgjimi
  • 1 në 20 fëmijë zhvillon pneumoni, shkaku kryesor i vdekjes nga fruthi
  • 1 në 1000 fëmijë zhvillon encefalit – inflamacion të trurit që lë pasoja të përhershme neurologjike
  • 1-2 në 1000 fëmijë vdesin edhe me kujdesin më të mirë mjekësor
  • Komplikacion i vonshëm fatal: SSPE (Panencefaliti Sklerozant Subakut) – një sëmundje degjenerative e trurit që shfaqet 7-10 vite pas fruthit

Fruthi gjithashtu shkakton “amnezi imunitare” – fshin kujtesën e sistemit imunitar për 2-3 vite, duke e bërë fëmijën të ndjeshëm ndaj infeksioneve të tjera.

Çfarë është Vaksina kundër Morbillit?

Është vaksinë e gjallë e dobësuar (e atenuar). Kjo do të thotë se përmban virusin e fruthit të dobësuar në laborator, i cili nuk shkakton sëmundje, por mëson sistemin imunitar ta njohë dhe ta luftojë atë.

Në Kosovë, vaksina kundër fruthit jepet si pjesë e vaksinës së kombinuar MMR (Fruthi-Shytat-Rubeola). Nuk ekziston më e sigurt dhe më efektive se forma e kombinuar. Nuk ekziston vaksinë monovalente e fruthit e veçuar në kalendarin tonë. Vaksina është pjesë e kalendarit bazë që nga viti 1971 dhe është në listën e vaksinave esenciale të OBSH-së.

Kalendari i vaksinimit në Kosovë

Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK):

Doza e I-rë: 12 muajsh
Doza e II-të: 6 vjeç (para fillimit të klasës së parë)

Pse duhen dy doza?
Pas dozës së parë, 93% e fëmijëve krijojnë imunitet të plotë. 7% e mbetur nuk përgjigjen për shkak të antitrupave të nënës që ende qarkullojnë. Doza e dytë i mbron pikërisht këta fëmijë dhe e çon mbrojtjen kolektive në 97-99%.

Në raste epidemie ose udhëtimi në zonë me rrezik, me rekomandim të mjekut infektolog, doza e parë mund të jepet që nga muaji i 9-të.

Sa efektive dhe sa e sigurt është?

Është një nga vaksinat më të suksesshme në historinë e mjekësisë. Para vaksinës, fruthi shkaktonte 2.6 milionë vdekje në vit në botë. Sot, falë vaksinimit, vdekshmëria ka rënë me mbi 80%.

Mbrojtja e krijuar është afatgjatë, në shumicën e rasteve për gjithë jetën.

Efektet anësore janë të lehta dhe kalimtare, shfaqen 7-12 ditë pas vaksinimit:

  • Temperaturë e lehtë (në 5-15% të rasteve)
  • Skuqje e lehtë jo-ngjitëse në lëkurë (5%)
  • Dhimbje e lehtë në vendin e injektimit

Reaksionet e rënda si anafilaksia janë jashtëzakonisht të rralla – 1 rast në 1 milion doza. Rreziku nga vetë sëmundja e fruthit është mijëra herë më i madh se rreziku nga vaksina.

Miti: A shkakton vaksina e fruthit autizëm?

Jo. Absolutisht jo.

Ky mit vjen nga një studim i falsifikuar i vitit 1998, i tërhequr dhe i demaskuar si mashtrim. Autori humbi licencën mjekësore. Që nga atëherë, studime me mbi 15 milionë fëmijë në mbarë botën kanë vërtetuar se nuk ka asnjë lidhje mes vaksinës së fruthit dhe autizmit.

Kush nuk duhet të vaksinohet për momentin?

  • Foshnjat nën 9 muaj (përveç rasteve epidemike)
  • Gratë shtatzëna – shtatzënia duhet shmangur 1 muaj pas vaksinimit
  • Persona me imunodeficencë të rëndë
  • Persona me histori të anafilaksisë ndaj neomicinës ose dozës së mëparshme
  • Sëmundje akute me temperaturë të lartë – vaksinimi shtyhet

Ftohja e thjeshtë, alergjitë, astma apo marrja e antibiotikëve NUK janë kundërindikacione.

Për mbrojtje kolektive, nevojitet që mbi 95% e fëmijëve të jenë të vaksinuar me dy doza. Çdo fëmijë i pavaksinuar është një hallkë ku zinxhiri i mbrojtjes këputet.


Ky artikull është me karakter informativ dhe edukativ dhe nuk zëvendëson konsultën mjekësore. Për orarin individual të vaksinimit të fëmijës suaj, konsultohuni me infektologun.

Comments

No comments yet. Why don’t you start the discussion?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *